Hormuz ablukasının 6. ayında Katar ve BAE, savaş öncesi seviyelerin çok altına düşen LNG ihracatını gemiden gemiye aktarım ve diplomatik görüşmeler gibi olağandışı yöntemlerle canlı tutmaya çabalıyor. Kpler ve Vortexa’nın gemi takip verilerine göre Ağustos ayında Katar ve BAE’de yüklenen üç LNG kargosu, Asya’daki alıcılara ulaşmadan önce Umman ve BAE açıklarında el değiştirdi.
Bu aktarımların her biri bir milyon doların üzerinde ek maliyet ve 35 saate varan ilave seyir süresi yaratıyor. LNG Synergy ticaret ve deniz taşımacılığı direktörü Bogdan Ratiu, Euronews’e yaptığı açıklamada bunların rutin ticari transferler değil, “başka seçenek kalmadığı için” başvurulan acil durum operasyonları olduğunu söyledi.
Hormuz ablukasının 6. ayında Katar ve BAE LNG akışını sürdürmenin yollarını arıyor: tablo nasıl bir acil duruma dönüştü?
Savaş öncesinde ayda 140 ila 150 LNG kargosunun yüklendiği Ras Laffan Endüstri Şehri, küresel LNG arzının en önemli çıkış noktasıydı. Buradan çıkan tüm LNG’nin uluslararası pazarlara ulaşabilmesi için Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor; bölgede buna alternatif bir boru hattı ya da güzergâh bulunmuyor.
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Mart-Haziran döneminde Katar ve BAE’den yapılan LNG yüklemeleri, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 35 milyar metreküp azaldı. İran savaşının başladığı ilk altı ayda Katar yalnızca 18 LNG kargosu ihraç edebildi; bu rakam bir önceki yılın aynı döneminde 509’du. Katar’ın bu dönemdeki gelir kaybının 24 milyar doların üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
Üç kargonun izlediği rota ve gemiden gemiye aktarımın faturası
Ağustos ayı içinde kaydedilen üç aktarımın ikisinde daha önce Hürmüz çevresinde hasar görmüş ya da bir olaya karışmış tankerler yer aldı:
- QatarEnergy’nin Al Rekayyat adlı tankerine Temmuz ayında Hürmüz yakınlarında mühimmat isabet etti; yükünü BAE kıyıları açığında Katarlı Tembek tankerine aktardı. Tembek, LNG’yi Hindistan’a teslim etti.
- GasLog Shanghai, Temmüz sonunda Hürmüz’den ayrılırken bir olaya karıştı; yükünü Umman açıklarında GasLog Savannah’a devretti.
- ADNOC kontrolündeki Mraweh, Das Adası’nda yüklediği LNG’yi Umman açıklarında LNG Enugu’ya aktardı. Yük daha sonra Japonya’ya doğru yoluna devam etti.
Ratiu, gemiden gemiye bir LNG aktarımının 30 ila 35 saat sürebildiğini ve özel kriyojenik ekipman, usturmaçalar, römorkörler ile her iki gemide de eğitimli personel gerektirdiğini belirtti. STS yapılması durumunda maliyete bir milyon doların üzerinde ek yük bindiğini, yeni nesil gemilerin “boil-off” kayıplarının bir kısmını geri kazanabildiğini, eski gemilerin ise bu konuda sınırlı imkâna sahip olduğunu söyledi.
Açığı kapatan ülkeler ve fiyatlar üzerindeki baskı
IEA’ya göre Körfez dışındaki LNG üretimi Mart-Haziran döneminde neredeyse yüzde 18, yaklaşık 27 milyar metreküp arttı ve Katar ile BAE’den gelen sevkiyatlardaki düşüşün yaklaşık dörtte üçünü telafi etti. Buna rağmen küresel LNG üretimi aynı dönemde toplamda yüzde 4 geriledi; Kuzey Amerika ve Afrika, yeni LNG projeleri ve mevcut tesislere artan gaz arzının desteğiyle öne çıkan bölgeler oldu.
Körfez’den gelemeyen arzın tamamının karşılanamaması nedeniyle gaz fiyatları savaş öncesi seviyelerin oldukça üzerinde seyretmeye devam ediyor. QatarEnergy ise bazı teslimatlarda mücbir sebep ilan etmiş durumda ve iptaller kasım ayının başına kadar uzanıyor.
Diplomasi cephesi ve BAE’nin kısmi by-pass imkânı
BAE, petrol ihracatının bir kısmını Füceyre’ye uzanan boru hattı sayesinde Hürmüz’ü by-pass edebiliyor; ancak LNG için benzer ölçekte bir güzergâh bulunmuyor. Bu nedenle diplomatik kanallar da devrede: Katar ve İran, ağustos ayı sonunda Tahran’da bir araya gelerek Hürmüz üzerinden geçici bir deniz koridoru açılmasını ve suyolundaki mayınların temizlenmesini öngören ortak bir projeyi masaya yatırdı.
Fitch Ratings cuma günü Katar’ı Rating Watch Negative listesinden çıkararak AA düzeyindeki kredi notunu teyit etti; ancak dünya petrol ve gazının beşte birinin geçtiği suyolundan yapılacak LNG ihracatına ilişkin belirsizlik sürdüğü için ülkenin görünümünü negatifte bırakmayı tercih etti.
Takip edilmesi gereken kriterler ve sonraki adım
Körfez LNG arzında istikrarın ölçülmesi için izlenebilecek kriterler şöyle sıralanabilir:
- Ras Laffan’dan aylık yüklenen LNG kargosu sayısı ve savaş öncesi 140-150 seviyesine yakınsama hızı.
- Gemiden gemiye aktarım yapılan kargo oranı; oranın düşmesi, normal ticari akışın yeniden başladığının işareti olarak okunabilir.
- QatarEnergy’nin mücbir sebep bildirimlerinin süresi; kasım ayına uzanan iptallerin geri çekilip çekilmediği.
- Katar-İran görüşmelerinde geçici deniz koridoru ve mayın temizleme takviminin netleşmesi.
- Asya başta olmak üzere varış noktalarındaki LNG fiyatlarının savaş öncesi seviyeye mesafesi.
Hormuz’da seyrüseferin ne ölçüde normale döneceği, mayın temizleme çalışmalarının hızına ve Katar-İran diyaloğunun somut bir koridor takvimine dönüşüp dönüşmeyeceğine bağlı görünüyor; bu iki hattaki gelişmeler, önümüzdeki haftalarda Ras Laffan çıkışlı sevkiyatların yönünü belirleyecek.
Sık Sorulan Sorular
Gemiden gemiye LNG aktarımı neden bu kadar maliyetli?
LNG’nin sıvı kalabilmesi için eksi 162 santigrat derecede tutulması gerekiyor. Aktarım özel kriyojenik ekipman, usturmaçalar, römorkörler ve her iki gemide eğitimli personel gerektiriyor; bir operasyon 30-35 saat sürüyor ve maliyete bir milyon doların üzerinde ek yük bindiriyor.
Katar'ın LNG ihracatı savaş öncesine göre ne kadar düştü?
IEA verilerine göre İran savaşının başladığı ilk altı ayda Katar yalnızca 18 LNG kargosu ihraç edebildi; bu rakam bir önceki yılın aynı döneminde 509’du. Mart-Haziran döneminde Katar ve BAE yüklemeleri bir önceki yıla göre 35 milyar metreküp azaldı.
Hürmüz'ü by-pass eden bir LNG güzergâhı var mı?
Hayır. BAE, petrol ihracatının bir kısmını Füceyre boru hattıyla Hürmüz’ü by-pass edebiliyor; ancak LNG için benzer ölçekte bir boru hattı ya da alternatif güzergâh bulunmuyor. Katar-İran arasındaki geçici deniz koridoru ve mayın temizleme görüşmeleri bu açığı kapatmaya yönelik diplomatik çabalar arasında yer alıyor.
Yorum Yapın